Üzerine düşen ışınları büyük oranda yansıtabilen parlak yüzeylere genel olarak ayna denir. Aynanın arkası sır adı verilen gümüş veya alüminyum bir tabaka ile kaplanır. Yüzeyleri düzgün hale getirilmiş cam veya metal levhalar da ayna olarak kullanılabilir.

😊 Durgun su yüzeyi de bir çeşit aynadır.

Aynalar çok fazla kullanım alanına sahip maddelerden biridir. Aynalar karşılarına konan cisimlerin görüntüsünü oluştururlar. Bu görüntü aynanın çeşidine göre farklılık gösterir. Görüntü bazen cisimden küçük olabilirken, bazende görüntünün boyuna eşit ya da büyük olabilmektedir.

Aynalar, yansıtıcı yüzeyinin şekilleri bakımından düz aynalar ve küresel aynalar olmak üzere ikiye ayrılır. Küresel aynalar da çukur ayna ve tümsek ayna olmak üzere iki çeşittir.

aynalarin-siniflandirilmasi

😊 İbn’ül Heysem aynalar konusunuda içinde barındıran optik bilimine büyük katkı sağlamıştır.

DÜZ AYNALAR

Yansıtıcı yüzeyi düz olan aynalardır. Pencere camı, parlak ve düz bir metal levha, durgun su yüzeyi gibi yüzeyler düz ayna görevi görebilir.

DÜZ AYNADA GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ

→Cismin aynaya uzaklığı ile görüntünün aynaya uzaklığı birbirine eşittir.

→Cismin boyu ve cismin aynadaki görüntüsünün boyu her zaman birbirine eşittir.

→Görüntü  her zaman düzdür ve aynaya göre cisimle simetriktir.

Not: Simetri, cisim ve cismin görüntüsünün ayna ekseninde katlandığında birbiriyle çakışacak biçimde üst üste gelmesidir.

duz-aynada-goruntu

duz-ayna-ornegi

KÜRESEL AYNALAR

Yansıtıcı yüzeyi küresel olan aynalardır.

kuresel-aynalar

ÇUKUR AYNA: Yansıtıcı yüzeyi, bir kürenin iç yüzeyi gibi çukur olan aynadır. Metal kaşıkların iç yüzeyi, çukur aynaya örnek gösterilebilir. Makyaj aynaları, diş hekimlerinin kullandığı aynalar çukur aynalardır. Araba farlarında, el fenerlerinde, projeksiyon cihazlarında, ışık mikroskobunda çukur aynalar kullanılır. Çukur aynalar şekildeki gibi gösterilir:

cukur-ayna-ornek

ÇUKUR AYNADA GÖRÜNTÜ ÖZELLİKLERİ

Çukur aynada görüntü, cismin aynaya olan uzaklığına göre farklı şekillerde oluşabilir.

Aynadaki görüntü ters ve cisimden küçük olabilir.

Aynadaki görüntü ters ve cisimle aynı boyda olabilir.

Aynadaki görüntü ters ve cisimden büyük olabilir.

Aynadaki görüntü düz ve cisimden büyük olabilir.

cukur-aynada-goruntu

TÜMSEK AYNA: Yansıtıcı yüzeyi bir kürenin dış yüzeyi gibi tümsek olan aynadır. Metal kaşıkların dışa doğru kavisli olan arka kısmı tümsek aynaya örnek gösterilebilir. Tümsek aynalar, büyük bir alanın görüntüsünü küçük bir alanda gösterip geniş görüş alanı sağladığı için genellikle güvenlik amaçlı kullanılır. Marketlerdeki köşe aynaları, keskin dönüşlerin olduğu yollardaki aynalar, arabaların altlarının incelenmesinde kullanılan aynalar ve taşıtların yan aynaları tümsek aynalardandır. Tümsek ayna şekildeki gibi gösterilir:

tumsek-ayna

Cisim tümsek aynaya yaklaştıkça cismin görüntüsü büyür fakat tümsek aynada görüntü aşağıda verilen görseldeki gibi her zaman düz ve cisimden küçüktür.

tumsek-aynada-goruntu



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir