Bir ekosistemde birçok canlı ve cansız varlık birbiri ile etkileşim içindedir. Bir canlının yaşamını devam ettirmesi başka bir canlının yaşamına bağlıdır. Doğada canlılar başka bir canlıyı besin olarak kullanırken kendileri de başka canlıların besini olurlar.

Bir canlıdan diğer bir canlıya beslenme yoluyla madde ve enerji aktarılması sonucu oluşan canlı dizilimine besin zinciri denir.

ÖRNEK: Kara ekosistemindeki bir besin zinciri

Bitki ——> Tırtıl ——> Kurbağa——> Yılan ——> Baykuş

ÖRNEK: Deniz ekosistemindeki bir besin zinciri

Plankton ——> Çok hücreli canlılar ——> Küçük balık ——> Büyük balık

Bitkiler ihtiyaçları olan besini kendileri üretebilme özelliğine sahiptirler. Bu nedenle bitkiler üretici olarak isimlendirilir. Üreticiler, besin ve enerji kaynağı olduklarından besin zincirinin her zaman ilk basamağında yer alırlar. Üreticiler, ürettikleri besinin bir kısmını kendi ihtiyaçları için kullanıp bir kısmını da depo ederler. Bazı tek hücreli canlılar ve alglerde üretici grubunda yer almaktadır.

Besin zincirinin bir diğer halkası tüketicilerdir. Tüketiciler kendi besinlerini üretemeyip dışarıdan hazır olarak alan canlılardır. Tüketiciler besin kaynaklarına göre otçul, etçil ve hem etçil hem otçul olmak üzere 3’e ayrılır. Tüketici canlılardan sadece bitkilerle beslenenlere otçul, sadece hayvanlarla beslenenlere etçil, hem bitki hem de hayvanlarla beslenenlere hem etçil hem otçul denir.

Otçullar: İnek, keçi, zürafa, ceylan, çekirge…

Etçiller: Köpek balığı, çakal, tilki, aslan, timsah…

Hem etçil hem otçul: Şempanze, tavuk, ayı, insan, serçe…

Ölü bitki ve hayvanların zamanla toprağa karışmasında ayrıştırıcılar etkilidir. Üretici ve tüketicilerin oluşturduğu ölü ve organik atıkların yıkımını ve parçalanmasını sağlayan canlılara ayrıştırıcılar denir. Bir besin zincirinin her halkasında ölü ve organik atıklar bulunacağından ayrıştırıcılarında besin zincirinin her halkasında olması gerekmektedir. ( Bakteri ve mantarlar )

Besin zincirinde bir tüketici, bir üretici ya da başka bir tüketiciyi besin olarak kullanabilir. Bu şekilde besin ağları oluşur.

besin-aglari

EKOLOJİ PİRAMİDİ

besin-agi-piramidi

Ekoloji piramidinde aşağıdan yukarıya doğru gidildikçe;

Enerji, birey sayısı, biyokütle ve aktarılan enerji AZALIR.

Enerji kaybı, biyolojik birikim ve vücut büyüklüğü ARTAR.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir