ÇİÇEĞİN KISIMLARIcicekli-bitki

Çiçek sapı: Çiçeği, bitkinin gövdesine ve dalına bağlamakla görevli kısımdır.
Çiçek tablası: Çiçeğin diğer kısımlarını üzerinde taşıyan yapıdır.
Çanak yaprak: Çiçeğin en dışında bulunan yeşil renkli yapraklardır. Tomurcuk halindeyken çiçeği dış etkilerden korur. Ayrıca fotosentez yaparak besin üretir ve çiçeği besler.
Taç yaprak: Çiçeğin renkli, kokulu ve dikkat çekici kısmıdır. Bu özelliğiyle böcek, kuş gibi birçok canlının ilgisini çiçek üzerine çekerek tozlaşmaya yardımcı olur.

Erkek organ: Sapçık ve başçık olmak üzere iki kısımdan oluşur. Sapçığın görevi başçığı taşımaktır. Başçık, polenlerin (çiçek tozu) üretildiği kısımdır. Bitkilerde erkek üreme hücresine polen denir.

cicekte-erkek-organ

Dişi organ: Dişicik tepesi, dişicik borusu ve yumurtalık olmak üzere üç kısımdan oluşur.

a.Dişicik tepesi:
Yapışkan bir yapıda olup polenlerin dişi üreme organına yerleştiği ilk kısımdır.

b. Dişicik borusu:
Polenlerin dişicik tepesinden yumurtalığa doğru taşındığı borudur.

c.Yumurtalık: Tohum taslağı bulunur. Tohum taslağının içinde dişi üreme hücresi olan yumurta üretilir. Tohum taslağı, yumurtalık içinde tohumun oluşturulduğu yapıdır. Yumurtalıkta mayoz bölünme ile yumurta hücresi oluşur.

cicekte-disi-organ

Tozlaşma: Polenin çeşitli etkenler ile dişi organın tepeciğine taşınmasına tozlaşma denir. Tozlaşmada polenler; rüzgar, yağmur, böcekler, hayvanlar aracılığıyla dişi organa taşınabilir.

Çiçekler çeşitli renkleri, kokuları ve biçimleri sayesinde birçok böceği ve hayvanı cezbederek kendisine çeker. Özellikle bal arıları, nektar toplama yolculuklarında bir defada yüzlerce farklı çiçeği ziyaret edebilir. Bu ziyaretleri sırasında vücut ve ayaklarında bulunan küçük tüylere polenler yapışır. Arının çiçekten çiçeğe gidişiyle polenler de çiçekler arasında taşınmış olur.  Bu özellikleriyle arılar tozlaşma süreci için büyük önem taşır. Rüzgar, yağmur gibi çevresel olaylar da polenlerin uçuşarak farklı çiçekler arasında taşınmasını sağlayabilir.

tozlasma

😊 Çiçekli bitkilerde ve bazı yapraklarda bulunan, böcekleri, kuşları çeken ve tozlaşmaya yardımcı olan, tatlı, bitki öz suyuna nektar denir.

Döllenme: Dişi organın tepeciği yapışkan bir sıvıyla kaplıdır. Tozlaşma sonucu tepeciğe gelen polenler bu sıvıya yapışır. Polenler, buradan yumurtalığa doğru bir polen tüpü oluşturur. Polen çekirdeği bu tüp aracılığıyla yumurtalıktaki yumurta hücresinin çekirdeğiyle birleşir. Bu olaya döllenme denir. Döllenme sonucu yumurtalıkta zigot oluşur. Zigot gelişerek embriyoyu meydana getirir.

Tohum

Bitkilerde embriyo ve çevresinde toplanan besi dokusu, tohumun yapısına katılır. Tohumlar, olumsuz hava koşullarından ve zararlı etkilerden korunmak için genellikle dış kısımlarından bir kabukla sarılıdır. Yumurtalık gelişip farklılaşmasını tamamlayarak tohumun etrafında bulunan meyve kısmını oluşturur.  Meyve oluşumuna ayrıca çanak yapraklar ve çiçek tablası gibi kısımlar da katılabilir.

Tohumlar farklı şekillerde çevreye yayılır. Bazı bitki tohumları rüzgarla yayılabilecek şekilde özelleşmiştir. Bu tohumların hafif ve tüylü bir yapıda oluşu rüzgarla yayılmayı kolaylaştırır. Kavak ağacının tohumları bunlara örnektir.

Bazı bitki tohumları ise dikenli yapılarıyla hayvan vücutlarına tutunarak yayılır. Bazı tohumlar da hayvanlara lezzetli gelen meyveler içinde bulunur. Bu meyveyi yiyen hayvanlar, sindirim sonunda dışkılarıyla tohumları farklı bölgelere taşımış olur.

meyve-olusumu

😊 Bitkilerde embriyo, yeşil yaprakları oluşmadan önce tohum içinde depolanan besini kullanır. Gıda olarak tükettiğimiz fasülye, mercimek, nohut, pirinç gibi besinler aslında bitkilerin tohumudur.

BİTKİ VE HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME

Bitki ve hayvanlarda, döllenme sonucunda zigot oluştuğunu hatırlayınız. Büyüme ve gelişme süreçleri sayesinde gözle görülemeyecek kadar küçük olan zigottan, karmaşık bir canlı meydana gelmektedir. Doğada var olan tüm canlıların dünyaya gelmesinden başlayarak büyümesi, gelişmesi, üremesi ve ölmesini içine alan sürece hayat döngüsü denir. Canlıların dünyaya gelme şekilleri, beslenmeleri, üreme şekilleri, gelişim özellikleri birbirinden farklıdır. Dolayısıyla her canlının hayat döngüsü de farklılık gösterir.

Büyüme: Canlıların yapısını oluşturan hücre sayısının ve hacminin artmasına büyüme denir. Tek hücreli canlılarda büyüme, hücrenin hacim ve kütlesinin artışıyla sağlanır. Çok hücreli canlılarda hücrelerin kütlesi, hacmi ve sayısının artması sonucu büyüme gerçekleşir.

Gelişme: Hücre bölünmesi ve büyüme ile farklı doku ve organların oluşmasıdır. Zigotun yetişkin bir canlıya dönüşmesi,  gelişme ile sağlanır. Gelişme süreci sonucunda zigottan çok hücreli bir organizma meydana gelir.

Çiçekli Bitkilerde Büyüme ve Gelişme

Çiçekli bitkilerde tozlaşma aracılığıyla döllenme olayı gerçekleşir.  Döllenme sonucunda oluşan embriyo, tohum tarafından korunur ve beslenir. Tohumdan genç bir bitki oluşması için tohumun çimlenmesi gerekir.

Çimlenme (filizlenme), uygun koşullar oluştuğunda tohum içindeki embriyonun büyüyüp gelişmeye başlamasıdır. Tohumlar, çimlenmek için uygun ortam oluşana kadar bekler. Bu bekleyiş yıllarca sürebilir. Bu süre içinde embriyo uyku halindedir. Embriyo tohum kabuğu tarafından korunur.

cimlenme

Çimlenme İçin Uygun Ortam

Tohumun çimlenmeye başlaması için ortamda yeterli miktarda su (nem) bulunması gerekir. Su alan tohum şişer ve tohumun kabuğu çatlar. Embriyo büyümeye başlar. Uygun sıcaklık ve oksijen alınabilmesi de embriyonun gelişimine devam etmesini sağlar. Çimlenme sırasında bitkinin güneş ışığına ihtiyacı yoktur. Yeşil yaprakları oluşup bitki kendi besinini kendi üretmeye başladığı zaman güneş ışığına ihtiyaç duyar.

 

 



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir