Canlıyı oluşturan en küçük yapı taşına hücre denir. Hücre üç temel kısımdan oluşmaktadır. Bunlar hücre zarı, sitoplazma ve çekirdektir. Hücrenin yönetici molekülü, kalıtım yapılarını taşıyan çekirdektir.

Çekirdeğin içindeki kalıtım yapılarını büyükten küçüğe (karmaşıkdan basite) doğru sıralarsak:

KROMOZOM > DNA > GEN > NÜKLEOTİT  şeklinde olmalıdır.

Not: Bu sıralamayı ” KeDiGeN”  şifresini kullanarak akılda kalıcı hale getirebilirsiniz.

KROMOZOM

kromozom-tanim

♦ Hücre bölünmesi sırasında DNA’ların kısalıp kalınlaşarak protein kılıfla oluşturduğu kalıtım yapısıdır.
♦ Kromozom sayısının çokluğu veya azlığı canlıların büyüklüğünü ve gelişmişliğini göstermez. ( Çünkü gen sayıları ve gen dizilişleri farklıdır.)

tablo-kromozom


DNA
(Deoksiribonükleikasit)

dna-modeli


♦ Bir canlının tüm kalıtsal özelliklerini taşıyan yapı birimidir.
♦ Çift zincirli ve sarmal bir yapıya sahiptir.
♦ Hücre bölüneceği zaman kendisini eşleyebilir.
♦ Kalıtsal özelliklerin nesilden nesile aktarılmasını sağlar.
♦ Yaşamsal faaliyetleri kontrol eder.

GEN

gen-yapi

♦ Saç rengi, göz rengi, saç şekli gibi özelliklerimizi taşıyan DNA parçalarıdır.
♦ Genlerin sayısı ve dizilişi farklılık gösterebilir. Yani her canlıda aynı sayıda ve aynı çeşitte olmak zorunda değildir.

NÜKLEOTİT
♦ DNA’yı oluşturan en küçük yapı birimidir.
♦ Bir nükleotit fosfat, şeker ve organik baz olmak üzere üç gruptan oluşmaktadır.

nukleotit-yapisi

Nükleotitlerin yapısında bulunan organik bazlar Adenin(A), Guanin(G), Sitozin(C), Timin(T) olmak üzere dört çeşittir.
♦ Nükleotitler bulundurduğu organik bazın adını alır. Örneğin Timin bazını bulunduruyorsa “Timin Nükleotidi”, Sitozin bazını bulunduruyorsa “Sitozin Nükleotidi” olarak adlandırılır.

nukleotit-isimlendirme

Yukarıda da belirttiğimiz gibi DNA çift zincirli sarmal bir yapıda bulunur. DNA’daki bu iki zincir nükleotitlerin birbirine bağlanmasıyla bir arada kalır. Nükleotitler birbirlerine hidrojen bağı ile bağlanırlar. Nükleotitler birbirine bağlanırken”Adenin Timin”ile ,”Guanin  Sitozin”ile eşleşir. Adenin ile Timin arasında ikili hidrojen bağı, Guanin ile Sitozin arasında ise üçlü hidrojen bağı vardır.

nukleotit-bagi

Not: Nükleotit sayısı=Fosfat sayısı=Deoksiriboz şekeri=Organik Baz Sayısı

Not: Organik baz sayısı=A+T+G+C

DNA’nın Kendini Eşlemesi

dna-eslenmesi

→ Hücre bölünmeye hazırlanırken DNA’nın zinciri bir fermuar misali açılır.
→ Sitoplazmada serbest halde bulunan nükleotitler gelir, bu zincirlere bağlanarak yeni bir DNA oluştururlar.
→ Böylece DNA sayısı iki katına çıkmış olur.


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir