Sıcak havalarda asfalt yola uzaktan bakıldığında üzerinde su birikintisi varmış gibi görünür. Filmlerde ve kitaplarda gündüz vakti çölde kalan insanların serap gördüklerinden bahsedilir.

Sahil kenarında denize dışarıdan bakıldığında, deniz gerçekte olduğundan daha sığ görünür. Akvaryumdaki nesneler gerçekte bulunduğu yerden daha yakında görünür. Su dolu bardağa yandan bakıldığında kalem kırılmış gibi görülür.
Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz bu göz yanılmalarının nedeni ışığın, yoğunluğu farklı başka bir ortama girerken doğrultusunu değiştirmesidir.

Yoğunlukları farklı saydam bir ortamdan başka bir saydam ortama, dik olmayan bir açıyla gelen ışık demetinin bir kısmı bu iki ortamı ayıran yüzey üzerinde yansır. Bir kısmı da doğrultusunu değiştirerek diğer ortama geçer. Bu durumdaki ışık ışınları kırılmış gibi görülür. Işığın saydam bir ortamdan diğer saydam ortama geçerken doğrultu değiştirmesine ışığın kırılması denir.

Işığın kırılabilmesi üç şarta bağlıdır:

  1. Işık, saydam bir ortamdan başka bir saydam ortama geçmelidir.
  2. Işığın geçiş yaptığı ortamların yoğunlukları birbirinden farklı olmalıdır.
  3. Işık bir ortamdan diğer ortamın yüzeyine dik olmayan bir açı ile gelmelidir.

Yukarıda bahsedilen akvaryum, deniz ve su bardağı örneklerinde sıvı ve hava ortamlarının yoğunlukları farklı olduğu için ışık kırılır. Serap olayı ve asfaltta su birikintisi varmış gibi görülme olayı sıcak ve soğuk hava arasındaki yoğunluk farkından kaynaklanır. Asfalta yakın olan hava daha sıcak olur. Isınan havanın yoğunluğu azalır. Bu sayede oluşan yoğunluk farkı ışığın kırılmasına yol açar.

KIRILAN IŞIĞIN ÖZELLİKLERİ

İki farklı ortam arasında oluşan yüzeye dik çizildiği varsayılan doğruya normal denir ve (N) ile gösterilir. Bir ortamdan farklı bir ortam yüzeyine ulaşan ışına gelen ışın, diğer ortama geçerken doğrultu değiştiren ışına kırılan ışın denir. Gelen ışının normal ile yaptığı açıya gelme açısı, kırılan ışının normal ile yaptığı açıya ise kırılma açısı denir. Gelen ışın, normal ve kırılan ışın aynı düzlem içerisindedir. Işığın ortam değiştirirken ne kadar kırılacağı ortamların yoğunluk farkına bağlıdır. Ortamların yoğunluk farkı arttıkça kırılma açısı büyür. Örneğin ışık ışınları, havadan suya geçerken kırılır. Bu ışınlar, havadan cama geçerken daha fazla kırılmaya uğrar. Bunun sebebi, camın sudan daha yoğun yani daha kırıcı olmasıdır.

kirilma-kanunlari

Işık, az yoğun bir ortamdan çok yoğun bir ortama geçerken normale yaklaşarak kırılır. Yoğunluğu az olan bir ortamda hızı yüksek olan ışığın daha yoğun bir ortama geçtikten sonra hızı yavaşlar. Böylece önceki doğrultusuna ulaşamaz. Bu durum ışının normale doğru bir miktar kırılmasına neden olur. Işığın kırılması sonucu az yoğun bir ortamdan bakan kişi, daha yoğun bir ortamdaki cismi olduğundan daha yakın görür.

isigin-kirilmasi

Işık, çok yoğun bir ortamdan az yoğun bir ortama geçerken normalden uzaklaşarak kırılır. Yoğun ortamda düşük hızla hareket eden ışığın az yoğun bir ortama geçtiğinde hızı artar. Kırılan ışık, bu sayede normalden uzaklaşır. Çok yoğun ortamdan bakan kişi ise az yoğun ortamdaki cismi olduğundan uzak görür.

cok-yogundan-az-yoguna

Işık bir ortamdan diğerine dik açı (90 derece) ile girerse kırılmadan diğer ortama geçer. Kırılma olayının gerçekleşmesi için ışının yüzeye dik açıdan farklı bir açıyla gelmesi gerekir.

dik-isinlar

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir