Kalıtım
 Canlılarda bulunan kalıtsal bilgilerin döllenme esnasında dişi ve erkekten gelen kromozomların yardımıyla kuşaktan kuşağa aktarılmasına “kalıtım”denir.

GENETİK: Kalıtımı inceleyen bilim dalıdır.

Not: Canlılar anne ve babalarına benzer ancak tıpatıp onların aynısı değillerdir.

Not: Genetik biliminin kurucusu olarak “MENDEL” kabul edilir.

⇒ Mendel kalıtım çalışmalarında bezelye bitkisini kullanmıştır. Çünkü bezelye hızlı büyüyen, kapalı çiçek yapısına sahip olan, kolay bir şekilde tohum oluşturabilen, her ortamda kolayca yetiştirilebilen, tozlaşmanın kontrol altında tutulabildiği (yalnızca kendi aralarında tozlaşması), ayırt edici karakterleri çok olan ve bir yılda birden fazla ürün verebilen bir bitki türüdür.

∗ Homolog kromozom: Biri babadan diğeri anneden gelen şekil ve büyüklük bakımından benzer olan kromozomlardır.

∗ Karakter: Canlı vücudunu oluşturan her bir özelliktir.

∗ Gen: Özelliklerimizi kontrol eden anlamlı DNA parçalarıdır. Örneğin, göz rengi, saç rengi, kulak kıllılığı…

 Baskın Gen (Dominant): Her zaman büyük harf ile gösterilir. AA, BB, CC… (Her türlü kazanır 🙂 )

İnsanlarda Görülen Bazı Kalıtsal Özellikler

1. Siyah saç, sarı saça baskındır
2. Kıvırcık saç, düz saça baskındır
3. Siyah deri, beyaz deriye baskındır
4. Kahverengi göz, mavi göz rengine baskındır
5. Ayrık kula memesi, bitişik kulak memesine
baskındır.

Bezelyelerin Farklı Karakterleri
1. Tohum şekli: Yuvarlak tohum, buruşuk tohuma baskındır.
2. Tohum rengi: Sarı tohum, yeşil tohuma baskındır.
3. Gövde uzunluğu: Uzun gövde, kısa gövdeye baskındır.
4. Çiçek rengi: Mor çiçek, beyaz çiçeğe baskındır.

→ Çekinik Gen (Resesif): Her zaman küçük harf ile gösterilir. aa, bb, cc… (Baskın yoksa kazanır 🙂 )

∗ Saf Döl (Homozigot): Alel genlerin aynı olduğu karakterlerdir.

Not: Alel genler baskın özellik taşıyorsa iki büyük harf (GG), alel genler çekinik özellik taşıyorsa iki küçük harf (gg) kullanılır.

∗ Melez Döl (Heterozigot): Alel genlerin farklı olduğu karakterlerdir. “Bir büyük bir küçük harf (Gg)”

Bir karakterin gösterilmesi için genlerin yan yana yazılması gerekir.
AA Baskın özellik görülür.
Aa Baskın özellik görülür.
aa Çekinik özellik görülür.

∗ Fenotip: Canlının dış görünüşüdür. Gen yapısının dışa yansımasıdır. Dış görünüşte gen yapısı ile birlikte çevrenin de etkisi vardır.
Fenotip = Genotip + Çevre

∗ Genotip: Canlının genetik kodudur. Genotip, homozigot (Saf, arı) veya heterozigot (melez) olabilir.

Not: Fenotip çevre etkisiyle değişebilir ancak genotip değişmez.

* F1 Dölü: 1.Kuşak çaprazlamasına F1 dölü denir.

* F2 Dölü: F1 dölünün çaprazlanması sonucu oluşan bireylerin kendi aralarında çaprazlanması sonucu oluşan 2.kuşaktır.

 

 



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir