Karışımlar günlük hayatta kullandığımız ya da gördüğümüz birçok maddenin içeriğidir. İki veya daha fazla maddenin birbirleri içerisinde kendi özelliklerini kaybetmeden rastgele miktarlarda dağılmasıyla karışım oluşur.

KARIŞIMLARIN ÖZELLİKLERİ

Saf madde değildir.
Formül ya da sembollerle gösterilmez.
Karışımı oluşturan maddeler fiziksel yöntemlerle ayrıştırılabilir.
Karışımı oluşturan maddeler arasında belli bir oran yoktur.
Homojen ve heterojen olmak üzere iki çeşittir.
Karışımı oluşturan maddeler kendi özelliklerini kaybetmezler.

karisimlar

HOMOJEN KARIŞIMLAR

Karışımı oluşturan maddelerin dağılımı karışımın her yerinde aynı ise bu karışımlara homojen karışım denir. Homojen karışımlar, çözücü bir madde içerisinde başka bir maddenin çözünmesi sonucu oluşur. Tuzlu su, şekerli su, hava, kolonya ve gazoz homojen karışımlara örnektir.

Homojen karışımlarda bir madde, başka bir madde içinde çözündüğü için bu karışımlara çözelti adı verilir. Dolayısıyla çözeltiler homojen karışımlardır. Çözeltilerde bir çözücü madde, bir de çözünen madde bulunur. Çözelti içerisinde miktarı çok olan maddeye çözücü, miktarı az olan maddeye çözünen denir. Doğada en yaygın kullanılan çözücü sudur. Su ile hazırlanan çözeltilerde su, miktarına bakılmaksızın her zaman çözücü olarak kabul edilir. Aşağıdaki görsellerde ve tabloda çözelti türlerine ait örnekler verilmiştir.

ÇÖZELTİ ÖRNEKLERİ

Kolonya (suda alkolün çözünmesi)
Tuzlu su (suda tuzun çözünmesi)
Hava (azotta oksijenin çözünmesi)
Alaşımlar: Pirinç (bakırda çinkonun çözünmesi)
Gazoz (suda karbondioksitin çözünmesi)

HETEROJEN KARIŞIMLAR

Karışımı oluşturan maddelerin dağılımı karışımın her yerinde aynı değilse bu karışımlara heterojen karışım denir. Karışımı oluşturan maddeler kendi özelliklerini kaybetmez. Heterojen karışımlara bakıldığında tek bir maddeymiş gibi görülmez, karışımı oluşturan maddeler farkedilebilir. Zeytinyağı-su, sis, ayran heterojen karışımlara örnektir. Heterojen karışımlar fiziksel yöntemlerle birbirinden ayrılabilir. Aşağıda verilen heterojen karışım örneklerini inceleyiniz.

Kum-su, talaş-su gibi karışımlarda kum ve talaş, su içerisinde çözünmeden kalır.

Yumurta akı, boya ve jöle gibi karışımlar, taneciklerin askıda kalmasıyla oluşur.

Zeytinyağı-su, benzin-su gibi karışımlarda zeytinyağı ve benzin, suda çözünmeden kalır.

Sis, sprey ve yangın tüplerindeki karışımlar, taneciklerin gaz içinde dağılımı ile oluşur.

ÇÖZÜNME HIZINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER

Bir çözelti oluşurken çözünen maddenin çözünme hızı farklılık gösterebilir. Çözeltiler oluşurken bazı dış faktörler, çözünen ve çözücünün cinsine bağlı olarak değişen özellikler çözünme hızını etkiler. Bu etkiler şunlardır:

Sıcaklık Etkisi: Çözelti oluşurken sıcaklığın yükselmesi çözücü ve çözünen maddenin taneciklerini hızlandırır. Bu nedenle sıcaklık artışı, çözücü katı veya sıvıysa çözünme hızını arttırır. Örneğin sıcaklığı yüksek olan çaya atılan şeker, sıcaklığı düşük olan çaya atılan şekerden daha hızlı çözünür.

Karıştırma Etkisi: Çözelti oluşumu sırasında karıştırma ya da sallama etkisi, katı-sıvı ve sıvı-sıvı çözeltilerin çözelti oluşum hızını arttırır. Örneğin çaya atılan şeker karıştırılırsa daha hızlı çözünür.

Tanecik Boyutu Etkisi: Çözünen maddenin ezilerek küçük parçalara ayrılması ya da toz haline getirilmesi temas yüzeyini arttıracağı için çözünme hızını arttırır. Aynı sıcaklıkta bulunan çay bardaklarından birine küp şeker diğerine aynı miktarda toz şeker eklediğimizde toz şeker çayda daha önce çözünecektir. Çünkü şekerin temas yüzeyi toz halindeyken daha fazladır.

safmadde-karisimlarin-farkliliklari

DEĞİŞKEN NEDİR?

Bir durumdan diğerine, gözlemden gözleme farklılık gösteren özelliklere değişken denir. Bilimsel araştırma basamaklarından biri deney yapmaktır. Deney yaparken üç değişken belirlenir.

Bağımsız Değişken : Deneyde sayısı veya miktarı değiştirilen, deneyin sonucu üzerinde etkili ol- ması beklenen değişkendir.

Bağımlı Değişken : Bağımsız değişkenden etkilenen değişkendir. Bağımsız değişkene bağlı ola- rak değişir.

Kontrol Edilen Değişken : Deneyde miktarı değişmeyen ve sabit tutulan değişkendir.

Örnek : “Bir gülün büyümesinde verilen su miktarı etkilidir. “ hipotezinde bağımsız değişken su miktarı, bağımlı değişken gülün büyümesi, sabit tutulan değişken saksı boyutu ve toprak türüdür.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir