KÜTLE NEDİR?

Değişmeyen madde miktarıdır.

Bir cismin kütlesi, her yerde aynıdır ve değişmez. Dünya’da kütlesi 10 kg olan bir cismin diğer gök cisimlerinde ve uzay boşluğunda da kütlesi 10 kg’dır.

Uluslararası Birim Sistemi’nde (SI) kütlenin simgesi “m” olarak gösterilir.

Kütlenin birimi kilogram (kg)’ dır. Küçük kütleler için birim olarak gram (g) da kullanılır.

Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür. Eşit kollu terazide cisimlerin üzerine konulduğu yerlere kefe denir. Kefelerden birine kütlesi ölçülecek cisim, diğerine kütlesi bilinen cisim konulur.

AĞIRLIK NEDİR?

Cisimlerin kütlesine etki eden yer çekimi kuvvetine ağırlık denir.

Sl’ya göre ağırlığın simgesi “G”dir.

Ağırlığın birimi Newton (Nivtın)’dır.

Kısaca “N” ile gösterilir.

Ağırlık bir kuvvettir.

Dinamometre ile ölçülür.

Bir cismin ağırlığının değişmesi yer çekimi kuvvetinin değişmesine bağlıdır. Dünya üzerindeki yer çekimi kuvveti kutuplarda, Ekvator çevresinde olduğundan daha fazladır. Bu nedenle bir cismin kutuplardaki ağırlığı, Ekvator’daki ağırlığından fazladır.

Aşağıdaki görselde Dünya üzerinde farklı konumlarda bulunan K, L ve M noktaları görülmektedir. K noktasından başlayarak sırasıyla L ve M noktalarına (kutuplardan Ekvator’a doğru) hareket eden bir cisim düşünün. Belirtilen noktalarda bu cismin ağırlığı ölçüldüğünde sonuçlar birbirinden farklı çıkar. En fazla ağırlık K noktasında (GK), en az ağırlık M noktasında (GM) ölçülür. Ağırlıklar arasındaki ilişki;
GK > GL> GM şeklinde sıralanır.

Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça yer çekimi kuvveti azaldığı için cismin ağırlığı da azalır.

 Bir cismin farklı gök cisimleri üzerinde ölçülen ağırlıkları farklı değerler alır. Aynı cismin ağırlığı, büyük kütleli gezegenlerde fazla; küçük kütleli gezegenlerde azdır. Dünya’ daki bir cismin ağırlığı, Ay’daki ağırlığından yaklaşık 6 kat daha büyüktür. Örneğin Dünya’da uzay giysisi ile beraber ağırlığı 1200 ölçülen bir astronotun Ay yüzeyinde ağırlığı yaklaşık 200 N olarak ölçülür.

 

KÜTLE VE AĞIRLIK ARASINDAKİ FARKLAR

🙂 El kantarı, baskül, dijital terazi gibi araçlar ağırlık ölçmede kullanılır.

KÜTLE ÇEKİM KUVVETİ

Bütün cisimler, sahip oldukları kütleden dolayı diğer cisimleri kendine doğru çeker. Bu kuvvet kütle çekim kuvveti olarak adlandırılır. Kütle çekim kuvveti cisimlerin kütlesinin büyüklüğüne ve aralarındaki mesafeye bağlıdır. Küçük kütleli bir cismin etrafındaki cisimlere uyguladığı çekim kuvveti hissedilemeyecek kadar küçük olur. Örneğin defterinizle kaleminiz arasında oluşan kütle çekim kuvveti fark edilemeyecek kadar küçüktür. Fakat gezegenler gibi büyük kütleye sahip cisimler nesnelere büyük bir çekim kuvveti uygular. Denizlerde meydana gelen gelgit olayı, Dünya ile Ay arasındaki çekim kuvvetinin etkisiyle meydana gelir. Diğer gök cisimleri de kütle çekim kuvvetine sahiptir. Bu sayede astronotlar Ay’da yürüyebilmiş, robotik sondalar Mars yüzeyinde gezinerek araştırmalar yapabilmiştir.

Dünya’nın, üzerindeki varlıklara uyguladığı kütle çekim kuvvetine yer çekimi kuvveti denir. Atmosfer, okyanuslar, göller, nehirler ve Dünya üzerine bağlı olmayan diğer her şey yer çekimi sayesinde uzaya fırlamadan Dünya üzerinde kalabilir. Yer çekimi kuvvetinin bu etkisi sayesinde Dünya üzerinde hayat devam etmektedir. Yer çekiminin cisimlere etki edebilmesi için cisimlerin Dünya yüzeyine dokunmasına gerek yoktur. Uçakta yolculuk yapan ya da paraşütle atlayan bir kişi, ayakları yere değmese bile yer çekimi kuvveti tarafından çekilir. Bu sebeple yer çekimi kuvveti, temas gerektirmeyen kuvvetler arasında yer alır.

YER ÇEKİMİNİN YÖNÜ

Yüksekten bırakılan her nesne yere düşer. Benzer şekilde ne kadar yükseğe zıplarsanız zıplayın sonunda tekrar yere düşersiniz. Bunun sebebi Dünya’nın yer çekimi kuvvetidir. Yer çekimi, cisimleri daima Dünya’nın merkezine doğru çeker. Bu nedenle yer çekiminin yönü Dünya’nın merkezine doğrudur. Görselde Dünya üzerinde farklı noktalardan geçen okların yönü Dünya’nın merkezine doğrudur ve yer çekiminin yönünü göstermektedir.

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir