isi-sicaklik-arasindaki-farklar

Kışın tahtadan bir banka rahatlıkla dokunabilirken demirden yapılmış bir çubuğa dokunamayız. Bunun sebebi ne olabilir? Demir neden daha soğuk hissedilir?

Madde ısı aldığında tanecikler daha hızlı, ısı verdiğinde ise daha yavaş hareket eder. Isı alma ve verme durumlarında taneciklerin büyüklüğünde belirgin değişme olmaz, sadece tanecikler arasındaki uzaklık değişir.

katilarda-isi-iletimi

Isı iletimi ile mumların erime zamanları arasında doğru orantı vardır. Isı kaynağına en yakın nokta olan L noktasında mum ilk önce eriyecektir. Bu sıralamayı M ve N noktaları takip edecektir.

Isı akışı bir tür ısı iletimidir. Isı iletilirken, maddeyi oluşturan tanecikler birbirleriyle çarpışır ve sahip oldukları enerjiyi yanlarındaki taneciğe iletir. Bu durumda, tanecikleri düzenli ve birbirine yakın olan maddelerin ısı iletiminin iyi olduğu söylenebilir.

Her maddenin ısıyı iletme özelliği aynı değildir. Her maddenin tanecikli yapısı farklı olduğu için maddeler ısıyı farklı oranda iletir. Isıyı iletme özelliğine göre maddeler iki gruba ayrılır:

  • Isı iletkeni madde
  • Isı yalıtkanı madde

ISI İLETKENLİĞİ

Maddelerde sıcaktan soğuğa doğru ısı geçişine ısı iletkenliği denir. Isı alışverişini engellemeyen veya ısıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir. Altın, gümüş, bakır, alüminyum, demir ve çelik gibi metaller ısıyı iyi ileten maddelere örnek olarak verilebilir. Bu sebepten yemek pişirirken kullanılan tencere ve tavalar demir, çelik ve bakır gibi iletken maddelerden yapılır.

Bir tencerede kaynamakta olan su ve şeker karışımını karıştırmak için tahta ve metal kaşıktan hangisini tercih edersiniz? Metal ve tahta kaşıklara dokunduğunuzda parmağınızdan bu iki maddeye akan ısı miktarları farklı olacaktır. Çünkü metal ve tahta, iki farklı maddedir ve ısıyı farklı miktarda iletir. Metaller iyi ısı iletkeni olduğu için metal kaşıktan elinize daha fazla ısı geçişi olur. Tahta gibi maddeler ısıyı iyi iletemediklerinden elinize daha az ısı geçişi olur. Bu nedenle tahta kaşığa göre metal kaşığı daha sıcak hissedersiniz.

Buna bağlı olarak ısı iletkenliği, maddenin türüne bağlıdır. Farklı maddeler ısıyı farklı miktarlarda iletir.

ISI YALITKANLIĞI

Günlük yaşamda bazı maddelerin ısıyı iyi iletmesi, bazılarının ise ısılarını koruması işimizi kolaylaştırır. Bunun için farklı maddeler veya ortamlar kullanılarak ısı iletimi kontrol edilir.

İki madde veya ortam arasında ısı alışverişi gerçekleşmemesi olayı ısı yalıtkanlığı olarak açıklanır. Isıyı iyi iletmeyen maddeler ısı yalıtkanıdır. Plastik, strafor köpük, tahta, saman, pamuk, yün, seramik, elyaf, beton, hava, deri gibi maddeler ısı yalıtkanı maddelere örnek olarak verilebilir. Bu maddelerin ısıyı iletme oranları farklıdır.

Maddeyi oluşturan tanecikler arasındaki boşluk miktarı arttıkça maddenin ısı yalıtkanlığı artar. Örneğin havayı oluşturan gaz tanecikleri arasındaki boşluk çok fazla olduğu için hava iyi bir yalıtkandır. Ancak tam olarak ısı yalıtımı sağlayan bir maddeden söz edilemez.

isi-iletkenliklerine-gore-maddeler

ISI YALITIM MALZEMELERİ

Maddelerin ısı akışını yavaşlatması ve ısı kayıplarını engellemesi için yapılan işlemlere ısı yalıtımı denir. Bu işlemlerde ısıyı iyi iletmediği için kullanılan malzemelere yalıtım malzemeleri adı verilir.

Yalıtımda en çok kullanılan malzemeler strafor köpük, tahta, plastik, cam yünü, taş yünü, bakalit, silikon yünü ve katrandır.

Havayı oluşturan tanecikler arasındaki boşluk fazladır. Bu boşluklar vakum olarak adlandırılır. Vakum ısının iletilmesini engeller. Pencerelerde çift cam uygulamalarında iki cam arasında havanın boşaltılması bu yalıtıma örnek olarak verilebilir.

Termoslar, sıcak veya soğuk tutmak istediğiniz içeceğin sıcaklığını uzun süre korumasını sağlar.

BİNALARDA KULLANILAN ISI YALITIM MALZEMELERİ VE ISI YALITIMININ ÖNEMİ

Isı yalıtımı binaları hem soğuktan hem sıcaktan koruyan bir uygulamadır. Böylece bina ile çevresi arasında ısı akışının en az düzeyde gerçekleşmesi sağlanır.

Evlerin farklı bölümlerinde farklı yalıtım malzemeleri kullanılarak ısı kayıpları engellenir. Binanın dış kısmında kullanılacak malzemenin yağmur, rüzgar gibi olumsuz koşullarda yıpranmaması gerekir. Bina içinde kullanılacak malzemenin insan sağılığına zarar vermeyecek özellikte olması gerekir.

Binalarda ısı yalıtımı sağlamak için
• Binaların dış cephe duvarlarına,
• Binaların çatıları ve yer döşemelerine,
• Binaların giriş kapıları ve pencerelerine,
• Odaları ayıran ara duvarlarına yalıtım yapılmalıdır.

Binalarda ısı kaybını önlemek için çatılarda cam yünü, duvarlarda plastik köpük, zeminlerde ahşap, camlarda ise havası alınmış çift camlı sistem kullanılmaktadır.

Kullanılacak yere göre malzemenin ömrü, maliyeti, sağlamlığı, yanma vb. özelliklerine bakılarak uygun olan yalıtım malzemesi seçilmelidir.

yalitim-malzemeleri

Enerji, insan hayatı için vazgeçilmezdir. Nüfus artışı ile birlikte enerjiye olan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Türkiye, enerjide dışa bağımlı ülkelerden biridir. Artan enerji tüketimi, ülke ekonomisinin yanında insan ve çevre sağlığına da ciddi anlamda zarar vermektedir. Bu nedenle ısı yalıtımı enerji tüketimini azaltmaya yönelik önemli bir uygulamadır.

Ülkemizde enerji tüketiminin büyük bir kısmını konutların oluşturduğu söylenebilir. Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün Ocak 2017 tarihli raporuna göre enerji tüketiminin % 62’si doğal gaz, % 23’ü elektrik ve % 11’i motorin tüketiminden oluşmaktadır.

Isı yalıtımı uygulamaları ile binalarda ısı kayıplarının önüne geçilerek israf önlenebilir. Bunun yanında yalıtım, insan ve çevre sağlığı açısından da çok önemlidir. Çünkü ısı yalıtım uygulamaları ile tüketilen enerji miktarı azalacağından zararlı gazların miktarı da azalacak ve etkileri hafifleyecektir. Dolayısıyla daha sağlıklı ve konforlu bir ortam oluşacaktır.

Gelişmiş ülkeler, 1970’li yıllardan itibaren enerji verimliliği üzerinde yoğunlaşmış ve 2005 yılına kadar geçen sürede % 55 gibi büyük bir oranda enerji tasarrufu sağlamıştır. 1990’lı yıllarda enerji verimliliğine daha fazla önem verildiği için sanayileşmedeki hızlı büyümeye rağmen enerji tüketimi o hızda büyümemiştir.

Binalarda tüketilen enerji, ülke genelinde tüketilen enerjinin %35’lik bir kısmını oluşturmaktadır.

Türkiye enerjide yaklaşık % 75 oranında dışa bağımlıdır. Ülkemizde enerji tüketim maliyeti yaklaşık 300 milyar liradır. Bunun yaklaşık 105 milyarlık kısmı binalarda tüketilmektedir. Doğru bir ısı yalıtımı ile %50 oranında enerji verimliliği elde edilebilirken ülkemizde maalesef binaların %85’i hala ısı yalıtımsızdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir