Yurdumuzun birçok şehrinde yaptıkları gösterilerle gençlerin hem vatan sevgisini hem de havacılık merakını güçlendiren Türk Yıldızları’nı görmüşüzdür.

Dünyada sekiz süpersonik savaş uçağıyla gösteri yapabilen tek akrotim olan Türk Yıldızları, saatte 260 ila 1000 km süratle gösteri yapabilmektedir.

Zaman zaman yürekleri ağza getiren hareketler yapan Türk Yıldızları, hep aynı süratle mi uçar?

Türk Yıldızları bazen yavaşça üzerimizden süzülürken bazen de ani dikey ve yatay hareketler yapar. Kimi zaman da öyle büyük sürate ulaşırlar ki onları takip etmekte zorlanırız.

Ülkemizin gururu Türk Yıldızları acaba uçakların azami süratini kullanmakta mıdır yoksa uçaklar daha süratli de uçabilir mi? Uçuş esnasında süratleri neden değişmektedir?

Sürat

Bir cismin hareketli olup olmadığını anlayabilmek için sabit bir noktanın belirlenmesine ihtiyaç vardır. Hareket halindeki her cismin bir sürati vardır. Ağaçtan düşen yaprağın, yuvarlanan bilyenin, yolda ilerleyen bisikletin sürati vardır.

Sürat, birim zamanda alınan yoldur. Bir cismin süratini bulabilmek için cismin aldığı yolu ve bu yolu alması için geçen süreyi bilmemiz gerekir. Sürat birimi uzunluk biriminin zaman birimine bölünmesiyle bulunur.

suratin-bulunmasi

suratin-formulu

Günlük yaşamda kullanılan araçların (otomobiller, uçaklar vb.) süratleri bulunurken kilometre/saat (km/sa) birimi kullanılır.

Bütün motorlu araçların sürat göstergeleri vardır. Sürat göstergeleri, sürücülerin süratini kontrol edebilmesi için hareket eden araçlara takılır.

Sabit Süratli Hareket

Bir aracın sürat göstergesi, belirli bir zaman aralığında aynı değeri gösteriyorsa bu zaman aralığında aracın süratinin zamanla değişmediği anlaşılır. Bu şekilde hareket eden araç için “sabit süratli hareket ediyor” denir. Sabit süratle hareket eden araç eşit zaman aralıklarında eşit yollar alır.

sabit-suratli-hareket

Şekildeki araba 80 km/sa’lik sabit süratle her 1 saatte 80 km yol almıştır. Yani araba eşit zaman aralıklarında eşit yollar almıştır.

Sürat Değerleri

Uçağın sürati: 800 km/sa              Uzay mekiğinin sürati: 30 000 km/sa

Kartalın sürati: 322 km/sa            Bisikletin sürati: 50 km/sa

Yarış arabasının sürati: 320 km/sa Çitanın sürati: 140 km/sa

Koşucunun sürati: 8 m/sn              Salyangozun sürati: 0,01 m/sn

Yürüyen insanın sürati: 1 m/sn

Yol, Zaman ve Sürat Arasındaki İlişki

Sabit süratle hareket eden cismin hareketini, grafik çizerek anlatabiliriz. Sürat cetvelinde bir bisikletlinin 1 saatte 50 km yol aldığını görebiliriz. O halde bisikletlinin yol-zaman tablosu aşağıdaki gibidir.

suratin-etkenleri

Bisikletlinin yol-zaman grafiği aşağıda verilmiştir. Bisikletli 1. saatin sonunda 50 km, 2. saatin sonunda 100 km, 3. saatin sonunda 150 km ve 4. saatin sonunda 200 km yol almaktadır. Her bir saatte 50 km yol almıştır. Sabit süratli hareket ettiği için, eşit zaman aralıklarında eşit yollar almıştır.

surat-grafikleri

 



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.