Sesten birçok alanda yararlanırız. Birbirimizle iletişimde en önemli unsur sestir. Çevremizde olup bittiği halde göreme diğimiz birçok olayı bize ulaşan sesleri değerlendirerek tahmin edebiliriz. Duyduğumuz birçok sesin kaynağını tahmin etmek bizim için zor değildir. Bir kamyonu görmesek bile onun bize yaklaştığını veya bizden uzaklaştığını sesinden anlayabiliriz.

Yunuslar da çıkardıkları seslerle iletişim kurarlar.

SESİN YAYILMASI

Sesin günlük yaşamdaki önemi büyüktür. İletişimimizin büyük bir bölümünü sesimizi kullanarak gerçekleştiririz. Duygu ve düşüncelerimizi anlatmak için konuşuruz, şarkı söyleriz. Sevincimizi göstermek için kahkaha atarız, üzüldüğümüzde ağlarız. Sabah okula geç kalmamak için çalar saati kurarız. Evimizin duvarında yapılan tamirattan veya yolu kazmakta olan iş makinesinden çıkan sesler bizi rahatsız eder. Ayrıca yoğun trafikte araçların sesleri de rahatsızlık vericidir.

İnsanlar ses tellerinin titreşmesi sonucu ses çıkarır, çıkardıkları sesleri düzenleyerek konuşma, bağırma gibi olayları gerçekleştirir. Hayvanlar da insanlar gibi çıkardıkları sesler sayesinde birbirleriyle iletişim kurar. Örneğin kuşlar, besin bulmak ve tehlikeleri haber vermek için çeşitli sesler çıkarır.

Titreşim sonucu oluşan sesler, durgun suya atılan taşın oluşturduğu dalgalar gibi her yöne yayılır. Bağlama ve ut gibi telli çalgılarda ise telin titreşmesi sonucunda ses oluşur. Alçaktan uçan helikopter ve uçak gibi taşıtların motor sesleri, pencerelerimizin titreşmesine sebep olur.

SESİN KATILARDA YAYILMASI

  • Bir kişinin kapıya vurmasıyla çıkan sesi,
  • Dışarıdaki sesin duvardan geçmesini,
  • Tren raylarındaki sesleri,
  • Arkadaşımız yazı yazarken kulağımızı sıraya dayadığımızda duyduğumuz sesi,
  • Bir matkapla duvarı delerken çıkan sesi, sesin katılarda yayılmasına örnek gösterebiliriz.

SESİN SIVILARDA YAYILMASI

Sesin sıvılarda yayılmasından faydalanarak sonar cihazı geliştirilmiştir. Bu cihaz sayesinde balıkların yerleri, deniz altında yeryüzü şekilleri tespit edilebilmektedir.

  • Su içinde bulunan yunusların kendi aralarında haberleşmesini,
  • Gemilerde kullanılan sonar cihazını,
  • Deniz taşıtlarının motor sesinin su içinde duyulabilmesini, sesin sıvılarda yayılmasına örnek gösterebiliriz.

SESİN GAZLARDA YAYILMASI

  • Günlük yaşamda konuşmaları,
  • Televizyon veya radyo hoparlöründen çıkan sesi,
  • Sokakta oluşan gürültüyü,
  • Gök gürültüsünü,
  • Sehpanın üzerinde çalan telefon sesini,
  • Havai fişek gösterisinde çıkan sesi duyabilmeyi, sesin gaz ortamda yayılmasına örnek gösterebiliriz.

😊 Sonuç olarak ses katı, sıvı ve gaz ortamlarda yayılır. Ses en hızlı katılarda, en yavaş gazlarda yayılır.

😊 Uzayda meydana gelen çok şiddetli patlamaların sesini duyamayız. Dünya’dan milyonlarca kat büyük Güneş ve yıldızlardaki patlamaların sesi, uzay boşluğunda ses yayılmadığı için duyulmaz.

SESİN ORTAMLAR ARASI YAYILMASI

İki taşı suyun içinde birbirine vurduğumuzda oluşan ses; önce sıvı ortamda, sonra da gaz ortamda yayılarak kulağımıza gelir. (SIVI –> GAZ)

Kapalı bir odadayken sokaktaki darbeli matkabın sesi; bize ulaşıncaya kadar önce gaz ortamdan, sonra katı ortamdan, en son tekrar gaz ortamdan geçer. (GAZ–> KATI –> GAZ)

Birinin kapıyı tıklatmasıyla oluşan ses; önce katı ortamda, sonra gaz ortamda yayılarak kulağımıza ulaşır. (KATI –> GAZ)



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir