KİMYA ENDÜSTRİSİ VE ÖNEMİ

Kimya endüstrisi; günümüzde birçok endüstri koluyla ilişkili, hayatı kolaylaştıran, her türlü ürünün üretimine ve gelişimine katkı sağlayan bir sektördür. Kimya endüstrisi diğer sektörlerin öncüsü konumundadır. Kimya endüstrisi alanındaki işletmelerin toplum ve ülke ekonomisine önemli katkıları vardır.

Günlük yaşamınızda kullandığınız eşya ve malzemeleri bir düşününüz. Su içtiğiniz bardaktan yediğiniz yiyeceklere, giydiğiniz ayakkabıdan kıyafetlere, elinizi yıkadığınız sabundan hastayken kullandığınız ilaçlara kadar pek çok şey kimya endüstrisinin birer ürünüdür. Kimya endüstrisinin çalışma alanlarından bazıları aşağıda verilmiştir.

Petrokimya
Elyaf-Tekstil
İlaç
Boya-Kozmetik
Şeker-Nişasta
Çimento-Alçı
Özel kimyasallar
Endüstriyel gazların üretimi
Sabun- Deterjan
Otomotiv
Yarı iletkenler
Cam-Seramik

Cumhuriyetin ilk yıllarında iğneden ipliğe, at nalından kâğıda, pek çok ürünü ithal eden ülkemiz kimyasal maddeleri de dışarıdan alıyordu. Cumhuriyetin ilanından sonra ülkemizdeki sanayi kollarının geliştirilmesi için çalışmalar yapılmıştır. 1934-38 yıllarında Birinci Beş Yıllık Sanayileşme Planı hazırlanmıştır.

1950’lerden sonra ise ulaşım olanaklarının gelişmesi, nüfusun artarak kırsal kesimden şehirlere göç eden iş gücü potansiyeli, özel sektörün sanayiye yatırım yapması gibi etkenler sanayinin gelişmesini ve çeşitlenmesini sağlamıştır. 1961 yılında İzmit’te kurulan rafineri LPG, motorin, fuel oil, jet yakıtı, gaz yağı üretmeye başlamış ve üretimin bir kısmını da ihraç etmiştir. İzmit’teki rafineri dışında İzmir Aliağa’da, Mersin Ataş’ta, Batman ve Kırıkkale’deki rafineriler, ülkemizde plastik, lastik ve sentetik eşya üretimini arttırmıştır.

Yapay gübre ile çeşitli kimyasal madde asitlerinin üretimi de 1970’lerden sonra önemli bir gelişme göstermiştir. İzmit’teki klor ve kostik soda fabrikası; Karabük’te asit, sülfürik, amonyum, sülfat, naftalin üreten kuruluşlar; Bandırma’daki sülfürik asit ve borik asit fabrikaları bunlara örnek verilebilir.

1980’den sonra şehirlerin çevresinde küçük sanayi siteleri açılmıştır. İlaç sanayisine ait olanlar İstanbul ve yakın çevresinde toplanmıştır. Boya sanayisi ise İstanbul, İzmir ve Mersin’dedir. Bu dönemde ihracat ve ithalat gelişmiş tekstil, otomotiv ve petrol ürünleri gibi pek çok alanda üretim artmıştır.

2013 yılı kimya ihracatına  baktığınızda ilk sırada yer alan ürünlerin mineral yakıtlar, yağlar, plastik ve plastikten yapılmış eşyalar, kauçuk ve kauçuktan eşyalar, inorganik kimyasallar ve sabunlar olduğunu görebilirsiniz. 2013 yılı kimya ithalatına baktığınızda, ilk sırada yer alan ürünlerin ihracattaki sıralamaya benzer şekilde, mineral yakıtlar ve yağlar ile plastik ve plastikten mamul eşyalar olduğunu, bunları organik kimyasallar ile eczacılık ürünlerinin takip ettiğini görebilirsiniz.

KİMYA ENDÜSTRİSİNİN GELİŞİMİNE KATKI SAĞLAYAN KURUM VE KURULUŞLAR

Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği (TKSD), kimya sektöründeki işletmelerin birlikte hareket etmesini sağlamakta, işletmeleri Dünya’daki ve Türkiye’deki kimya alanında yapılan çalışmalardan haberdar etmektedir. Aşağıda, ülkemizdeki kimya endüstrisine katkı sağlayan bazı kurum ve kuruluşlar verilmiştir:

KİMYA ENDÜSTRİSİNDEKİ MESLEK DALLARI

Kimya endüstrisi; sağlık, gıda gibi sektörlerin yanı sıra endüstriyel üretim yapan tüm sektörlerle yakından ilişkilidir. Rafineri, petrokimya, lastik, çimento, boya, deterjan, kozmetik, tekstil ve ilaç alanlarının tümünde kimya endüstrisi ile ilgili birimler bulunur. Kimya endüstrisi;  seramik, cam, otomotiv, metal, madencilik, enerji, tarım sektörlerinde geniş yer tutar. Endüstriyel işletmelerin neredeyse tamamında üretim ve kalite kontrol bölümleri kimya endüstrisi ile  ilişkilidir. Tüm sektörlerde olduğu gibi kimya endüstrisinde kullanılan teknoloji ilerlemiş, araştırma-geliştirme çalışmaları artmıştır. Kimya endüstrisi çeşitli sanayi dallarında sektörün ihtiyacını karşılayabilecek, bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda gereken mesleki yeterliliğe sahip meslek elemanlarını yetiştirir. Yer altından petrol, maden ve bazı elementlerin çıkarılıp işlenmesi sürecinde pek çok meslek dalı görev alır. Maden mühendisleri, petrol mühendisleri, kimyagerler, kimya mühendisleri ve teknisyenler bu alanda görev yapan mesleklerden bazılarıdır.

Kimyagerlik, maddelerin kimyasal nitelikleri, molekül yapıları ve her cins kimyasal örneğin analizi konusunda çalışmalar yapan meslek dalıdır. Kimyagerler; ilaç, deterjan, içecek, gübre, boyar madde gibi güncel hayatta yaygın olarak kullanılan tüketim malzemelerinin sentezini gerçekleştirirler.

Kimya mühendisliği, maddelerin kimyasal yapılarının, enerji içeriklerinin veya fiziksel hâllerinin değişime uğradığı aşamaların geliştirilmesi ve uygulanması ile ilgilenen çok yönlü bir mühendislik dalıdır. Kimya mühendisleri, kimyagerlerin çalışmalarını ekonomik ve büyük ölçülerde ürünlere dönüştürmek için gerekli üretim süreçlerini ve fabrikaları tasarlar. Bunu yaparken fizik, kimya ve matematik bilgilerini kullanırlar.

Kimya teknisyenleri; her türlü kimyasal ham maddenin üretimi, kalite kontrolü ve analizinde araştırma-geliştirme laboratuvarlarında kimya mühendislerinin ve kimyagerlerin denetimi altında çalışan kişilere verilen unvandır. Kimya teknisyeni dışında kimya endüstrisi alanında çalışan pek çok teknisyen vardır. Proses, petrokimya, rafineri, boya, lastik, deri teknisyenleri bunlardan bazılarıdır.

Nanoteknoloji, kimya endüstrisinin gelişmesine ve bu alanda ürünlerin oluşturulmasına hizmet veren önemli bir alandır. Günümüzde nanoteknoloji ile ilgili çalışmalar çeşitli meslek dallarının altında yer almaktadır. Ancak gelecekte nanoteknoloji ile ilgili farklı meslek dalları ortaya çıkabilir.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir