😊    “Zeytinyağı gibi üste çıkmak”

Zeytinyağı ve suyu aynı kaba koyarsanız birbirlerine karışmadıklarını gözlemlersiniz. Su altta kalırken zeytinyağı üste çıkar. Bu durumun sebebi zeytinyağının ve suyun yoğunluklarının farklı olmasıdır.

Kutuplara yaklaştıkça çok büyük buz kütlelerinin su üzerinde yüzdüğünü gözlemleriz. Küçücük taş parçaları bile suda batıyorken nasıl oluyorda devasa buz kütleleri suyun üzerinde yüzebiliyor ???

Su içindeki bir maddenin yüzme ve batma durumlarını açıklarken maddeler için ayırt edici bir özellik olan yoğunluk kavramından faydalanılır.

Yoğunluk bir cismin kütlesinin hacmine oranıdır. Yoğunluk “d” harfi ile gösterilirken, kütle “m” hacim ise “V” harfi ile gösterilir. Bir cismin yoğunluğunu bulmak için aşağıdaki formül kullanılır.

yogunluk-formulu

Kütlenin birimi gram ve hacmin birimi de santimetreküp olduğundan yoğunluğun birimi

g / cm3 ‘tür.

Her saf maddenin belirli bir yoğunluk değeri bulunduğundan yoğunluk saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir.

Aşağıdaki örnekleri yapalım.

yogunluk-ornekleri

Sıvı halden katı hale geçen maddelerin hacmi azalır, yoğunlukları artar. Su, bu maddelerin dışındadır. Su donduğunda suyun hacmi artar, yoğunluğu azalır. Buzun yoğunluğu suyun yoğunluğundan az olduğu için su içine atıldığında buzun yüzdüğünü görürsünüz. Saf suyun yoğunluğu 4˚C’ta 1 g/cm3 iken buzun yoğunluğu 0,9 g/cm3 tür. Suyun hal değiştirmesi sonucu buz oluşur. Buz su üzerinde yüzer. Bu durum su içinde yaşayan canlılar için çok önemlidir.

Kış mevsiminde donan su, nehir ve göllerin yüzeyini kaplar. Böylece suların dibe doğru donması önlenir. Bu durum sudaki yaşamın devamını sağlar. Su dışındaki sıvı maddeler katı hale geçtiğinde hacimleri küçülür, yoğunlukları büyür. Örneğin zeytinyağı katı hale geçtiğinde kendi sıvısı içinde batar. Suyun yüzeyinde donmanın başlamasıyla buz tabakası oluşacaktır. Buzun yoğunluğu ise suyun yoğunluğundan küçük olduğu için buz, su üstünde yüzer. Su altındaki canlılar, soğuk havalarda da yaşamlarını devam ettirebilirler. Çünkü buzun su üstünde yüzmesiyle denizlerin ve göllerin dipleri uygun sıcaklıkta kalır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir